زبان کردی: آیا به آینده امیدی است؟

بسیاری از خود می پرسند آیا امیدی به گسترش کاربرد زبان کردی وجود دارد؟ آیا می توان شان این زبان را به جایگاه مناسبی رساند؟ آیا می توان کاربرد آن را به موضوعاتی فراتر از رفع نیازهای روزمره کشاند و آنرا ابزار علم و دانش کرد، با آن شعر و ترانه سرود، رمان نوشت و تحسین خوانندگان سایر زبانها و ملتها را برانگیخت؟

شاید سوال ساده و بدیهی به نظر برسد اما به نظر می رسد تکرار آن مهم است. آری، امید هست و راه پیش روی زبان کردی بسیار روشن است. می توان بحث را با ذکر دلایل بسیار ادامه داد. همچنین می توان به رویدادهای تاریخی استناد کرد و  بر ادعای خود صحه گذاشت.

آنچه که در حال حاضر به نام زبان ایتالیایی خوانده می شود در حقیقت تا  قرن سیزدهم میلادی وجود نداشته است. ادبیات نوشته شده به زبان ایتالیایی همگی متعلق به قرن سیزدهم به بعد است. جالب است بدانیم حتی مارکوپولوی ایتالیایی، سفرنامه ی خود را با زبان فرانسوی نوشته است.

امپراطوری بزرگ روم نتوانست از خود زبانی به یادگار بگذارد و از لاتین تنها نامی مانده است و اکنون در دل کتابخانه ها آرمیده است و گویشوران آن در حد نام و آوازه اش نیست. پس از انقراض امپراطوری روم، مردم ساکن در مرکز اصلی قدرت آن (ایتالیا) با پراکندگی و تنوع زبانی بسیار مواجه گشتند و سالها بعد توانستند زبان متحد خود را احیا کنند و زبان ایتالیایی نام نهند. حال چگونه است که بازماندگان امپراطوری بزرگ ماد نتوانند زبان خود را حفظ و احیا نمایند و بپرورند؟

به جرات می توان گفت وضعیت امروز زبان کردی بسیار بهتر از وضعیت زبان نو ظهور ایتالیایی در قرن ۱۳ میلادی است. پیشینه فرهنگی و تاریخی و غنای ادبی مردم کرد آنقدر روشن و استوار است که بتواند  راهگشای مردم کرد در احیا و پرورش زبان کردی باشد.

اما با این حال ما کردها که داعیه گسترش زبان خود داریم و در این راستا سایتهای زیادی بر پا نموده ایم و بعضا تمام کردها را مخاطب قرار داده ایم وگاهی بر گویش خاصی از کردی تمرکز کرده ایم و یا اصولا الفبایی خاص را رواج می دهیم و … چه میزان برنامه ریزی زبان و مولفه های موثر در آن را مورد توجه قرار می دهیم؟

برداشت من آن است که اغلب سایتهای مرتبط با زبان کردی بر خط و دستور زبان و آیین نگارش تمرکز کرده اند و مقوله های مهمتر دیگر، فراموش شده اند و یا کمتر مورد توجه قرار دارند. در حقیقت برنامه ریزی زبان کردی باید برای کارآمد کردن آن در سطوح مختلف باشد و صد البته موضوع حفظ ماهیت و هویت اصلی آن در این جریان کارآمدسازی نیز مورد توجه قرار گیرد.

ما کردها باید نسبت به کارآمدی ابزاری زبان خود و شان عاطفی آن مطمئن شویم تا زبان دیگری را از نظر کارآیی و عاطفی به زبان خود ترجیح ندهیم و به کار نگیریم.

شما چه پیشنهادی دارید؟

نظرات

  1. با این بحث کاملا موافقم در مورد شدنی بودن امر.اما راه سختی در پیشه. یک سری راهکارها و پیشنهادها در مقاله ای با عنوان “به دنبال راهکارهای پویایی زبان کرمانجی(کردی)” در وبلاگ خودم گذاشتم که شاید به نحوی جواب سوال شما باشه
    e-ro.blogfa.com

  2. در پاسخ به مقاله عیسی در وبلاگ ایشان خصوصا این پاراگراف:

    =
    در پاسخ به این نظر که” بایستی نوشتار دارای یک معیار باشد و همه از آن پیروی کنند”، بایستی اذعان کرد که این یک واقعیت است که هر عقل سلیمی آن راتایید میکند. اما اولا در باب نوشتار کرمانجی این معیار میتواند از دو لهجه کرمانجی خراسان یا کرمانجی مرسوم در ترکیه گرفته شود. هیچ پیشفرضی مبنی بر اینکه نوشتار فلان لهجه “معیار” است در حال حاضر برای نویسنده قابل قبول نمیباشد. اگر تعداد صحبت کنندگان را سنجه ای برای انتخاب لهجه معیار در نظر بگیریم، لهجه های خراسان شکست خواهند خورد. اگر رواج نوشتار و نشریات منتشره را ملاک قرار دهیم باز هم همان نتیجه به دست می آید. همان گونه که میدانیم نوشتار کرمانجی با لهجه و کلمات گویش ترکیه، در این کشور رواج مناسبی دارد و حتی چندین تلویزیون با این لهجه برنامه پخش میکنند. اما نکته ای که در اینجا به ذهن میرسد این است که با توجه به تفاوت لهجه و بعضا کلمات در دو کردستان نمیتوان انتظار داشت که کردهای خراسان به سادگی با این لهجه مانوس گردند و آثار خود را با لهجه و کلمات انها(کردهای ترکیه) بنویسند. حتی در صورتی که این لهجه در حال حاضر از طرف نویسندگان ما انتخاب شود، آثار تولید شده در جذب مخاطب با مشکل رو به رو خواهند شد.
    =

    تصور من این است کردهای ترکیه در زمینه شعر و ادبیات جلوتر از کردهای خراسان و آذربایجان اند.
    انتخاب حروف لاتین نیز به معنای یکی شدن زبان در همه جا نیست.

    برتری حروف لاتین به حروف عربی/ فارسی کاملا روشن است.

    بخشی از فرهنگ و ادبیات کردی همراه کردهای خراسان است که شاید در مناطق دیگر کردنشین رنگ باخته باشد. ضمن آنکه نمی توان تحولات و تجربیات منحصربفرد کردهای خراسان را که قطعا روی زبان آنها نیز تاثیر گذاشته است را ندیده گرفت.

    می توان در این زمینه اسپانیولی اسپانیا را با اسپانیولی آمریکای جنوبی مقایسه کرد. هر دو به حیات خود ادامه می دهند و در عین حال ارتباط خود را حفظ کرده اند. اما فراموش نکنیم که زبان ما از ابتدا کردی بوده و مانند امریکای جنوبی مجبور به پذیرش زبانی دیگر نشده ایم. اگر تغییری در زبان ما بوجود امده باید بپذیریم که می توانیم به اصل زبان خود برگردیم و درعین حال واژه ها و مفاهیم خلق شده در این سالهای دوری را به کل ادبیات کردی تزریق نماییم.

    تزریق مفاهیم و واژه های کردهای خراسان به کل پیکره زبان کردی نیز تنها زمانی مقدور است که در حوزه شعر و ادبیات حرفی برای گفتن داشته باشیم. اگر حرفی برای گفتن نداریم حداقل کار شاید ان باشد که بین پذیرش زبانهای فارسی/عربی/ترکی/روسی زبان اصیل خود را که بین کردهای شمال غرب ایران، کردستان عراق و ترکیه و سوریه مرسوم است انتخاب کنیم (منظور کردی کرمانجی است).

  3. سڵاو به‌ڕێزان. ماڵپه‌ڕێکی به‌س ڕازاوه‌تان هه‌یه‌ و من به‌رده‌وام سه‌ردانتان ئه‌که‌م و فێر ئه‌بم. زۆر زۆر سپاسی وره‌ی کوردانه‌تان ئه‌که‌م و هیوادارم به‌رده‌وام بن. هه‌روه‌ها هیوادارم که‌ له‌ سه‌ر فێر کردنی کوردی کرمانجی به‌ خوێنه‌رانتان زیاتر و به‌ به‌رنامه‌ تر به‌ ڕۆژ ببنه‌وه‌ و و ئێمه‌ی سۆرانی بتوانین له‌ ڕێی ماڵپه‌ڕه‌ خۆشه‌ویسته‌که‌تان فێری زاراوه‌ی دایک، واته‌ کرمانجی ببین. زۆر زۆر سپاس و کاتێکی خۆش

  4. hewalno zor zor sipastan dekem bo em malpera renginoo jivane.
    ensalla her berdevam dibet.
    her sipas
  5. بله امید هست و امید روشنی نیز هست
    همانطور که اکنون در کشور عراق بعد از برکناری صدام زبان کردی یکی از دو زبان ملی این کشور شده و و نگارش کتاب های درسی به زبان کردی و تدریس به زبان کردی در مدارس قانون شده است

  6. dem baş hewalen heja. ez ji ew raye dipejirenim ku ciye vi heye ku zimane kurdi demeke nezik da cihe xwe ye heri taybet peyda biket. deste ve ji neéşit u ez xwede qawete dibejim ve re. gelek sipas.
  7. با سلام و عرض خسته نباشید
    و با تشکر فراوان از وبلاگ بی نظیر و عالیتان که در این راه دشوار کمک بسیاری به زبان کردی کرمانجی می کند
    به نظر من ما با چند مشکل رو به رو هستیم:
    چرا در وبلاگ های به کُردی کُرمانجی نمی نویسیم در اینترنت با جست و جوی واژه کُرمانج با وبلاگ ها ی بسیاری رو ب رو می شیم که اکثر دارند فقط از تاریخ و فرهنگ کُرد های شمال خراسان می گن اینکه ما از کجا اومدیم و آمدنمان بهر چه بود این خیلی عالیه چون یه سری از کردهای شمال خراسان فکر می کنند که اصالتا اهل کرمانشاه یا سنندج هستند در حالی که این طوری نیست همون طور که می دونید ما نیاکانمان در شمال غربی ایران می زیسته اند تارنمای شما در این زمینه استثنا بود که به یادگیری واژگان از یاد رفته کمک بسیاری زیادی کرد
    و به خواننده احساس یکی بودن با دیگر کرمانج ها می داد
    چرا در وبلاگ هایمان به فارسی می نویسیم ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
    چرا ما حتی یه وبلاگ نداریم به کُردی کُرمانجی مطالب طنز و مطالب روزانه که جون پسند باشه ببین آخه همه که به تاریخ علاقه ندارن بیایم وبلاگ های درست کنیم که داستان جوک و حتی خبر های کوتاه تو هر زمینه یا خاطرات روزانه به کُرمانجی بنویسیم و از مرگ زبانمان جلوگیری و در کنارش واژگاناز یاد رفته را بهش اضافه کنیم ببنید ما کلا ۳۰ دقیقه برنامه کُرمانجی در شبکه خراسان داریم در شبکه های ماهواره ای چند کانال کُرمانج زبان در ماهواره نایل ست هست اما هیچ دعوتی از مردم نمی شه که برن اونا رو ببینن مگر اینکه خودشون از رو علاقه پیدا کنن و نگاه کنن در پناه خدا پیروز و سربلند باشید

  8. سیاوش عزیز،

    یک – نیت اولیه ما در فرهنگستان زبان کردی، مجله ای آنلاین و منظم بود اما ارزیابی دقیق تر از مخاطبان ما را بر آن داشت که ماهیت و نمایش سایت را به گونه ای تغییر دهیم که شبیه به وبلاگ شود تا مخاطبان ما احساس راحت تری برای ارتباط با سایت داشته باشند که خوشبختانه ارزیابی ما کاملا درست بود.

    دو – در ارتباط با فارسی یا کردی نویسی بدون شک باید فارسی می نوشتیم چون مخاطبان هدف سایت که در ایران هستند با حروف لاتین کردی آشنا نیستند و اگر هم آشنا باشند خواندن و فهم مطالب برایشان ساده نیست. ضمن انکه درصد بی سوادی در کردها بالاست. ما فقط در این مورد زمینه سازی می کنیم یعنی به فراخور به کردی و حروف لاتین هم می نویسیم

    سه – بخش آموزش در ابتدا برای ما بسیار پر رنگ بود تا جایی که اموزش را نیز صرفا بر کردی کرمانجی متمرکز کردیم. ارزیابی بیشتر و البته تغییر اجباری در همکارن فرهنگستان در نهایت به ما کمک کرد تا استراتژی بهتری را برگزینیم (هر چند وقفه ای در کار ما ایجاد شد). در این باره مطلبی جداگانه در سایت قرار می گیرد.

    چهار – تمرکز ما روی زبان کردی با رویکردی متفاوت از اغلب سایتها و وبلاگهای کردی است. مطالب و نوشته های ما اصولا دست اول است و روی هر یک تحقیق کافی انجام می شود اما با این حال خالی از اشکال نیست.

    پنجم – سپاس از لطف شما. سایت ما خوب است اما عالی و یا بی نظیر نیست. امیدوارم شما و سایر دوستان، همچنان بیننده فعال سایت باشید و حداقل ایراد کار ما را با ارسال کامنت گوشزد نمایند.

  9. سلام
    همین طور دوستمون سیاوش گفت سعی کنید مطالب طنز و داستان کوتاه هم بگذازید تا هر کسی با سلیقه ایی که داره بیاد و استفاده کنه این سایت فقط نیاز کسایی جواب می ده که به زبان کُردی کُرمانجی از دید زبان شناسی علاقه من هستند شما بیاید در مورد سریال ها . خبر های فرهنگی و هنری و یا حتی اس ام اس عاشقانه به کرمانجی یا جوک یه کُرمانجی در فرهنگستان زبان کردی بگذازید تا کُرمانج های سرگردان اینترنت را به فرهنگستان جذب کنید

  10. یه مشکل که ما داریم اینه که همه از هم جدا افتادیم بیایم تو پیوند های وبلاگ . وبلاگ های کُرمانجی
    قرار بدیم و به این شکل از هم حمایت کنیم و پشت هم بایستیم با هم در ارتباط باشیم فرقی نمی کنه کُرمانج شیروان باشیم یا قوچان مهم اینه هم زبان هستیم الان همه که شیروانی ها همه حواسشون به ارد بزرگ و یادشون رفته که کُرمانج اند…….
    چرا شما خودتون پیوند ندارید؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

  11. سلام .چهار .پنج سال هست که وبلاگ های کُرمانجی فعالیت خودشون آغاز کرده که اغلب اوقات یک یا دو وبلاگ بود که تولید دانش می کرد و بفیه وبلاگ ها اغلب فقط کپی می کردند جا داره اینجا از استاد کلیم الله توحدی و بزرگوارانی چون اسماعیل حسین پور . رضا سملقانی علی بلخکانلو . علی نجف زاده که در مدت تولید علم کردند تشکر بسیار کنم کسانی که در دشوار ترین لحظه از هدفشان کناره گیری نکردند مردانه ایستادند گاهی آمار وبلاگشان به بازدید روزانه دو و سه نفر می رسید اما آنها ایستادند بی شک تاریخ این کهن بوم هم آن ها را فراموش نخواهد کرد
    آغاز فعالیت فرهنگستان زبان کردی نور امیدی در دل بسیاری از فرهنگ دوستان بود مقالات نو و علمی و نویسندگانی که با ایمان و اراده راستین پا در این میدان گذاشته بودند مقالاتی که ارزش بسیاری دارد و برای کرمانج زبانان به ویژه شمال خراسان همچون شناسنامه ایی معتبر بود فقط یک خواهش دارم شما در این راه دشوار نا امید نشوید باور کنید همان طور که امروز فردوسی نزد ایرانیان و فارس زبانان دارای ارزش و احترام شما بزرگوران هم به عنوان ناجیان زبان و فرهنگ کردهای شمال خراسان در حافظه ی تاریخی این سرزمین ماندگار خواهید شد و روان عیوض خان و ججو خان بزرگ را شادمان خواهید

  12. silav û hurmet

    sipas ji bi rê xistina malpera hêja yê we.

    eger bikarên li kilega nivîsarên farsî bi tîpên latînî jî binivîsin gelekî bas dibe.

    raste ku hîn gelek kes nedikarên bi tîpên latînî bixwînin lêbelê ev nivîsîna dibe sebeb ku hêdî hêdî hîn bibin.

    heya mirov mecbûr nebe .xwendin ê vivîsîn hîn nabe…

  13. سڵاو له‌ دۆستی به‌ ڕێزم ماڵه‌په‌رێکی باشت هه‌یه‌ هه‌ر سه‌ر که‌وتوو بی
    ماڵه‌په‌ره‌که‌تم لینک کرد
    ماڵه‌په‌ری منیش به‌ نێوی : SMS کوردی لینک که‌

    http://kurdishsms.blogfa.com

  14. Silav hevalên hêja.
    Pêşketina her zimanekî di dibistanan da destpê dibe, lê muxabin ji Kurdî ew derfet çi nebûye heta nihe. Sedem jî diyare, nebûna dewleteka Kurdî. Tiştekî herî balkêş ku min qet nedîtiye di wê maplerê da ewe ku çi li serbaşûrê Kurdistanê nayê nivîsandin. Di wî parçê azad ya Kurdistan hikûmeta Kurdistanê dişiya bibîte pêşketina hemû zaraveyên Kurdî. Lê mixabin zihniyeteke dûramayî ya soranî di kurdistana başûr da çêbûye ku ji bilî soranî çavê dîtina Kurmancî nîne û berpirsên hikûmetê jî ji bo desthilata xwe çavê xwe ji wî mijarê girtîne. Niha kurdan li başûr hikûmet hene û bi siyaseteke dirust û kurdistanî hemu zarave dikarin pêşkevin.
    Bi hêviya rojên geş bo Kurmancî
  15. با سلام
    قطعا وضیت موجود ما ایده آل نیست و نقصان زیاد داریم ولی جای امیدواری بسیار است.
    ما فقط باید بخواهیم و تلاش کنیم هر کس به اندازه وسعش.

  16. باسلام و عرض مودت قلبی به تمام کوردها
    به نظر من یکی از علتهای کم علاقگی بعضی از دوستان جوان کورد(کوردهای شمال خراسان) به زبان خود، عدم شناخت و معرفت نسبت به اصل و نسبشان و تاریخ دودمانشان میباشد که عدم این شناخت و معرفت به نوبه خود، باعث خودحقیر انگاری در آنان میشودو اینجاست که بحث تاریخ یک ملت ارزش پیدا میکند. اگر این خودحقیرانگاران کمی در مورد تاریخ و گذشته اجداد خود و سرزمینی که به آن تعلق دارند (کوردستان بزرگ) آگاهی و تأمل داشتند هیچگاه نسبت به میراث گذشتگان خود بی اعتنا نبودند و اینان مستاق همان کوزه گری هستند که از کوزه شکسته آب میخورند…

  17. با سلام
    من یک پارسی زبان هستم
    من می خواستم بپرسم اینکه میگن بعضی از لهجه های زبان کردی شبیه زبان پارسی باستان هست درسته یا نه؟
    خواهش می کنم راهنمایی کنید
    به امید ایرانی سرافراز

  18. سلام من از سنندج نظر میدم ، البته نظر که نه یه کمکی میخوام . من یه وبلاگ دارم که میخوام درآن کردی بنویسم لطفا راهنمایی کنید چگونه کردی بنویسم در وبلاگ، منظورم فونت کردی است من کاملا مسلط به زبان خواندن ونوشتن کردی به زبان ئارامی و لاتین هستم اما نمیدانم چگونه در وبلاگم از فونت یا نوشتار کردی استفاده کنم

  19. سلام ، دستتون درد نکنه واقعا زحمت کشیدی ، من از دانشگاه بیرجند از طرف دانشجویان کرد بیرجند نظر میدم.اگر به وبلاگ ما هم سر بزنید خوشحال میشیم ، من برای مطالب نشریه مون سرچ میزدم که وب شما باز شد ، ای ول دستتون درد نکنه

  20. salam be kordany be rez bas az ji heva darem ke zemani kordy e kole mamlekatan bala boe

نظرات بسته شده است.