زبان چیست و آیا کردی یک زبان است؟

کلاس درس آموزش زبان کردی - Wêne: dengemamoste.com

انسان موجودی اجتماعی است و به ناچار مهم ترین مسئله ی زندگی اجتماعی او ارتباط با هم نوعانش است. چون ارتباط مستقیم، یعنی ارتباط بدون واسطه ی اذهان با یکدیگر (مثلاً از طریق نگاه) میان افراد شدنی نیست؛ بنابراین بشر نیاز به ابزاری دارد. عمده ترین ابزار انسان برای ارتباط با هم نوع خود، زبان است. زبان وسیله ی بیان تفکر و اندیشه و انتقال آن به دیگری است.

زبان دستگاه منسجمی از نشانه‌های صوتی یا نوشتاری است که طبق قواعد مشخصی با یکدیگر ترکیب می شوند و برای نمایش و انتقال معانی و اندیشه ها توسط انسانهای متعلق به یک گروه اجتماعی یا فرهنگی خاص به کار برده می‌شود.

زبان به عنوان پدیده ای زنده و پویا، همواره در حال بازسازی خویش است. این پدیده در بستر جامعه رشد می کند و متاثر از سطح دانش و روابط انسان و دگرگونی های اجتماعی و علمی جوامع انسانی است. گستره کار زبان را باید فراتر از ایجاد ارتباط بین انسانها دانست.

در حقیقت زبان عمیقا با درک مردم از ارزش ها و هویت آمیخته است و در فراهم آوردن امکان اندیشیدن، شکل گیری شخصیت، ساخت هویت فردی و اجتماعی و ایجاد فرهنگ نقش دارد. زبان، مهمترین عامل پیوند معنوی، فرهنگی و تاریخی در بین مردمان است و هویت بسیاری از ملتها به زبان آنها گره خورده است.

آنچه که در حال حاضر در جوامع و فرهنگهای مختلف انسانی دیده می شود وجود نه یک زبان که زبانهای بسیار و متفاوت است. این گوناگونی های زبانی، زمینه ساز بحث های بسیاری است و پرسشهایی از این دست که فلان زبان آیا لهجه است یا گویش یا اصولا زبان چیست و لهجه یا گویش کدام است، همیشه مطرح بوده اند. در جامعه شناسی زبان به پرسشهایی از این دست با هدف طبقه‌بندیی انواع گوناگون زبان، پاسخ داده می شود. زبان البته موضوعی مهم، پیچیده و مناقشه آمیز در مباحث روز علوم اجتماعی نیز است.

در زبانشناسی برای طبقه بندی گونه های زبانی ملاک های زبانشناختی به کار می رود. در اینجا مقصود از گونه زبانی چیزی است که مشخص نمی شود زبان است، یا گویش، یا لهجه.

هرگاه در یک اجتماع دو گروه از افراد از نظامی ارتباطی استفاده کنند و گفته های همدیگر را از طریق کلام (و نه با توسل به ایما و اشاره) به رغم تفاوت‌ها، متوجه شوند؛ آن دو گروه با گویش های متفاوت یک زبان سخن می گویند (مانند ترکمنی و ترکی). اما اگر تفاوتها در حدی باشد که این فهم مشترک برقرار نشود و امکان مفاهمه و تعامل وجود نداشته باشد؛ آن دو گروه با دو زبان مختلف سخن می گویند (مانند روسی و فارسی). در این مورد اگر درک متقابل وجود داشته باشد اما تفاوتهای زبانی به خصوص در سطح آوایی و واژگانی مشهود باشد؛ دو گروه لهجه های متفاوت از یک زبان دارند (مانند فارسی مشهدی و فارسی اصفهانی).

تفاوت زبانها معمولا در همه سطوح زبانی یعنی واژگانی، دستوری و آوایی است و آنقدر این تفاوتها زیاد است که امکان درک متقابل را فراهم نمی سازد. هر چند ممکن است این زبانها خود از زبان دیگری متولد شده باشند و در طول زمان با پذیرفتن تغییر و تحول بسیار، ضمن حفظ رابطه خویشاوندی به جایگاه یک زبان مستقل رسیده باشند اما با این حال هم ریشه بودن و اشتقاق و استخراج، معیاری در زبانشناسی نیست. در نظر بسیاری از زبانشناسان، معیار اساسی تمایز زبان و گویش توانایی سخنگویان اشکال مختلف در تفاهم با یکدیگر است.

چنین طبقه بندی هایی از زبان تنها از منظر علمی و زبانشناسی معتبر است. اما زبان نهادی اجتماعی است‌ و بررسی آن جدای از اجتماع، یک بعدی خواهد بود. بنابراین در بسیاری از موارد دیدگاههای غیر زبانشناختی نیز در طبقه بندی گونه های زبانی مد دخالت دارند. به طور مشخص معادلات سیاسی و پیوندهای ملی و قومی بر روش کاربرد این اصطلاحات تاثیر می گذارند. پاره ای از حکومتها معتقد به داشتن بیش از یک زبان رسمی برای ملت خود نیستند و به دلایلی حتی از وجود زبانهای مختلف نام نمی برند. در این راستا گاه یک زبان در حد گویش یا حتی لهجه تقلیل داده می شود. گاه دلایلی چون نداشتن نوشتار و دستور زبان از سوی قدرتهای سیاسی برای به حاشیه راندن و منسوخ کردن یک زبان به گویشوران آن القا می شود. حال آن که زبان با نظام نوشتاری، زبان نمی‌شود؛ صدها زبان در جهان امروز همچنان بدون نظام نوشتاری اند و تنها ادبیات شفاهی دارند. از دیگر سو زبانها چه زبانشناسان برای آنها دستور زبان توصیف کنند یا نه، دستور زبان دارند.

“زبان، گویشی است که ارتش و ناوگان دارد”. این طنز هوشمندانه ماکس واینریش سیاست و موضوع زبان را به هم گره می زند. طبق تعریف پیترو بمبو در قرن شانزدهم “آنچه فاقد ادبیات است، زبان نیست”. اما این معیار تنها در جوامع دارای سنت نوشتاری طولانی مصداق دارد. اگر ادبیات به معنای نوشتاری باشد اساسا هیچ زبانی تا همین زمانهای اخیر وجود نداشته است (۱).

کردی و جایگاه آن به عنوان یک گونه ی زبان

کردی، ابزاری است که مردم کرد با آن سخن می گوید. مردمی که پراکندگی جغرافیایی زیادی دارد و درون مرزهای سیاسی چندین کشور همجوار با ملل مختلف قرار دارد. کردی حداقل درون یک مرز سیاسی (عراق)، زبان رسمی (۲) است و در برخی کشورها (مانند سوئد و ارمنستان) از کردی در مقوله آموزش به زبان مادری حمایت قانونی می شود.

ادبیات شفاهی کردی رازدار مجموعه ‌ای اصیل و غنی از حماسه ها، اسطوره ها و داستانهای عشق و دلدادگی و رشادتهای یک ملت است که قدمت تاریخی و موجودیت فرهنگی وی را نشان می دهد. در حوزه ادبیات نوشتاری نیز از بزرگان آن آثار ادبی مهمی به زبان کردی از سده های گذشته به یادگار مانده است (۳).

با آنکه کردی به عنوان یک گونه زبانی رابطه خویشاوندی با زبان فارسی دارد اما از دیدگاه واژگانی، دستوری، ‌آواشناسی و معناشناسی با آن همانندی ندارد. حقیقتی که تازگی ندارد و قبلا نیز از سوی محققان بسیار بر آن تاکید شده است. مینورسکی در آثار خود به خوبی نشان می دهد که زبان کردی کاملا مجزا از زبان فارسی است. ژان دو مرگان تاکید می کند که کردی لهجه ای از فارسی نیست بلکه خود یک زبان خاص و خواهر زبان فارسی و حتی شاید قدیمی تر از آن باشد.

فریدریک مولر بیان می دارد که “زبان کردی به هیچ وجه از زبان فارسی برگرفته نشده است. با اینکه از لحاظ دستوری و آواشناختی شباهت هایی دارند اما کردی دارای ویژگی های منحصر به فردی است که در دیگر زبان های ایرانی دیده نمی شود”. سیدنی سیمیس می گوید “زبان کردی از زبان فارسی کهن قدیمی تر است و کتیبه های بیستون به آن نوشته شده است”.

نگاهی گذرا به کتب دستور زبان، تفاوتهای آشکار دو زبان کردی کرمانجی و فارسی را روشن می سازد (۴):

• در کردی کرمانجی هر کلمه (جاندار یا غیر جاندار) الزاما مذکر یا مونث است در حالی که در فارسی چنین نیست.
• در کردی کرمانجی برای زمان های حال و گذشته دو نوع ضمیر فاعلی کاملا متفاوت بکار می رود در حالی که در فارسی فقط یک نوع ضمیر فاعلی وجود دارد.
• در کردی کرمانجی زمان های مجهول با ترکیبات صرفی فعل “آمدن” درست می شود در حالی که در فارسی با فعل “شدن” بدست می آید.
• در کردی کرمانجی قید مکان بعد از فعل می آید اما در فارسی قبل از آن.
• در کردی کرمانجی اسم صرف می شود اما در فارسی چنین حالتی وجود ندارد.

تفاوت کردی و فارسی بسیار بیشتر از تفاوت برخی زبانهای مطرح دیگر با هم است. به عنوان مثال امکان تفاهم بین دو نفر که به کردی معیار (کردی دیاربکر) و فارسی معیار (فارسی تهران) گویش می کنند، وجود ندارد در حالیکه گویشوران دو زبان ایتالیایی و فرانسوی یا سوئدی و نروژی در ارتباط با یکدیگر می توانند تفاهمی در حد کامل داشته باشند.

با در نظر گرفتن تمام گزاره های زبانشناختی و غیر زبانشناختی؛ کردی یک زبان است
و گویش یا لهجه نامیدن آن جز از یک نگاه کور و باوری آلوده بر نمی آید.

زبان کردی یکی از اعضای خانواده زبانهای هند و اروپایی و متعلق به یکی از شاخه های اصلی آن یعنی زبانهای ایرانی است. سه زبان از زبانهای ایرانی به عنوان زبان رسمی هم اکنون در چهار کشور استفاده می‌شود. این زبان‌ها عبارت اند از فارسی در ایران و تاجیکستان، فارسی و پشتو در افغانستان و کردی در عراق.

زبان کردی به طیفی از گویش‌ها/زبان‌هایی گفته می‌شود که کردها هم اینک با آن سخن می‌گویند. زبان کردی عمدتا در بخشهایی از ایران، عراق، سوریه و ترکیه مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین جمعیت کردهای مقیم روسیه و جمهوری های آسیای میانه قابل توجه است (۵). در یک طرح مطالعاتی مجله بین المللیLe français dans le monde بر اساس مدل جاذبه ای، ۸۸ زبان اول دنیا را مشخص کرده است که جایگاه سی و یکم زبان کُردی در خور توجه است. در این فهرست انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی در مقامهای اول تا سوم قرار گرفته اند، عربی هفتم بوده است و “ترکی”، “فارسی” و “آذری” به ترتیب “بیست و ششم”، “چهلم” و “چهل و هفتم” بوده اند (۶).

در حال حاضر کتب، مجلات، روزنامه ها و سایتهای متعددی به زبان کردی منتشر می شوند و آثار متعددی از زبان های دیگر به کردی ترجمه شده است. در بین تمام زبانهای دنیا تنها ۵۰ زبان وجود دارد که بیش از ده میلیون متکلم دارد و ۳۵ زبان وجود دارد که آثار برجسته ای به آن زبان نوشته شده است که کردی در هر دو گروه اشاره قرار دارد. نویسندگان کرد در سالهای اخیر جوایز ادبی با ارزشی دریافت کرده اند (۷).

اولین روزنامه ی کردی با نام “کردستان” در سال ۱۸۹۸ در قاهره به چاپ رسیده است (۸) و قدیمی ترین کتاب کردی نیز “مصحف رش” یا “کتاب سیاه” است که در قرن ۱۳ میلادی به رشته نگارش در آمده است. زبان کردی در دانشگاههای کردستان عراق و برخی دانشگاههای اروپایی تا مقطع دکترا تدریس می گردد (۹).

کردی گویشهای متعددی دارد که از نظر زبانشناسی گاه به هم نزدیک و گاه از هم دورند اما از لحاظ جمعیتی اکثر کردها با یکی از دو گویش کرمانجی و سورانی صحبت می‌کنند. زبان گویشوران کرمانجی و سورانی برای یکدیگر قابل فهم نیست ولی آنها می‌توانند زبان یکدیگر را تا حدودی آسان بیاموزند. تفاوت دستوری و واژگانی بزرگی میان سورانی و کرمانجی وجود دارد به گونه‌ای که شمار زیادی از زبانشناسان این دو را دو زبان جداگانه به‌شمار می‌آورند (۱۰).

سورانی خود لهجه های متعددی دارد و عمدتا در شهرهای مهاباد، سقز و سنندج در ایران و سلیمانیه، اربیل و کرکوک در عراق تکلم می شود. از سوی دیگر حدود ۸۰ درصد کرد زبانان جهان به گویش کرمانجی سخن می گویند (۱۱). کرمانجی در سرتاسر کردستان ترکیه، کردستان سوریه، بخشی از کردستان عراق و استانهای آذربایجان غربی و شمال خراسان بزرگ در ایران و روسیه و کشورهای آسیای میانه کاربرد دارد. در حقیقت این زبان تنها گویشی از کردی است که در هر همه بخشهای کردستان، تکلم می شود. کرمانجی سرشتی قدیمی تر و اصلی تر را نسبت به دیگر گویش‌های کردی حفظ کرده است و همانند آنها دستخوش دگرگونی نشده است (۱۲).

زبان کردی در عراق زبان رسمی است. در ترکیه، کاربرد کردی محدود شده است و در سوریه این محدودیتها بیشتر است. در ایران نیز اگر چه طبق قانون اساسی، آموزش به زبان کردی محدودیتی ندارد اما در عمل امکان آموزش به این زبان در سیستم آموزشی فراهم نشده است.

منابع و پی نوشت ها:

۱- متیوز، پی اچ (۱۳۸۸)، زبان شناسی، حشمت اله صباغی، فرهنگ معاصر، تهران

۲- زبان رسمی به زبانی گفته می‌شود که به طور قانونی در کشور و یا منطقه‌ای از کشور انتخاب شده ‌است. http://goo.gl/UjhCa

3- برخی از بزرگان کرد که از آنها آثاری به زبان کردی به جای مانده است عبارتند از علی حریری قرن ۱۵ میلادی، ملای باته ای قرن ۱۵، ملای جزیری قرن ۱۷ و احمدخانی قرن ۱۷ میلادی. در دوران معاصر نیز می توان از عبدالرحمن شرفکندی (هژار)، محمد امین شیخ الاسلامی (هیمن) و محمد قاضی نام برد.

۴- بلو، ژویس (۱۳۸۷)، دستور زبان کردی کرمانجی، علی بلخکانلو
مشکوه الدینی، مهدی (۱۳۸۶)، دستور زبان فارسی، دانشگاه فردوسی مشهد

۵- در سال ۲۰۰۸، واگیف گرایف کنسول روسیه در هه ولیر (اربیل) تایید کرده است که در روسیه ۲ میلیون و۷۲۰ هزار کرد به عنوان شهروند روسی زندگی می کنند (کرد نیوز). goo.gl/0biI7

6- Le français dans le monde ، سال ۲۰۰۸، شماره ۳۵۵ – goo.gl/O86mH

7- محمد اوزون در سال ۲۰۰۱، برنده جایزه تورگونی سگرشتد و شیخ موس داختکین در سال ۲۰۰۷ برنده جایزه مالارمه از فرانسه شده اند.

۸- قریشی، کاوه (۱۳۸۹)، صد و دوازده سال مطبوعات در کردستان، سایت روز آنلاین با استناد به سعید مرادیان، فهرستگان یک قرن مطبوعات مناطق کردنشین، انستیتو فرهنگی کردستان، چاپ اول، تهران ۱۳۸۶
goo.gl/rugoJ
goo.gl/FttWp

9- وضعیت تدریس زبان کردی در دانشگاههای اروپایی goo.gl/DVVZS

10- کرمانجی و سورانی دو زبان جدا – goo.gl/VWLwf

11- گویشوران زبان کرمانجی بیشتر است. goo.gl/77Hnd

12- کردی سورانی از زبانهای فارسی، عربی یا آرامی (Neo-Aramaic) تاثیر پذیرفته است. goo.gl/C3r6s

– زبان، ویکی پدیا – goo.gl/SmwWz

– شهدادی، احمد (۱۳۸۴)، زبان معیار: تعریف و نشانه، فصلنامه پژوهش و حوزه، شماره ۲۳ و ۲۴ – goo.gl/gqYAM

– سلیمی، صهبا (۱۳۸۷)، زبان، گویش و لهجه، سایت زبان فارسی – goo.gl/2KhBf

– نجفی، ابولحسن (۱۳۵۴)، زبان چیست؟، ماهنامه آموزش و پرورش، اردیبهشت ۱۳۵۴، شماره ۸۳ – goo.gl/iiHQJ

– کوک، گای (۱۳۸۸)، زبان شناسی کاربردی، مصطفی حسرتی، دانشگاه رازی، کرمانشاه

نظرات

  1. کردهای کلهر خیانت کار چطور انتظار دارید از شما هم اسمی ببریم شما به زبا کردی خیانت میکنید بی فرهنگ هستید و حدود۹۰ درصد از شما جاش و با بچه هاتون فارسی حرف میزنید من هر چی میگم از نزدیک دیدم

  2. اکرم حیدری در ۱۱:۴۶ ق.ظ
    کردی از زبان مسخره و چرت شما که فارس است خیلی بهتره زبانی که۸۰درصدش عربی است

  3. بسیارند نادانانی که همواره فکر کرده اند می توانند کردهای جنوب و شمال را با توهین و تمسخر نسبت به همدیگر بدبین و بی تفاوت کنند ما کردهای کلهر هیچ گاه گول این نادانان را نخورده و نخواهیم خورد ما کوردهای کلهر تمام کوردهای سوران و هورامی و دیگر گویشها کوردی را برادران عزیز و ارجمند خود میدانیم و به آنها افتخار میکنیم ما کورد هستیم و هیچ گاه اجازه نمی دهیم امثال ایاز ها که اصلا از اسمش پیداست که تورک است نه کورد بین ما تفرقه بیندازند.
    زنده باد کورد
    زنده باد کوردستان

  4. اقای کیهان ۸۰درصدتون فارس شدید اون ۲۰ درصدتونم به امثال من تو کرمانشاه میگن … جاف. خیانت کارید همین و بس.
    زبان کردیتونم که اینقدر با کلمات فارسی و عربی قاطی شده زشت و زننده شده شما بیشتر با لک ها و لرها نزدیک هستید تا کرمانجهاو سوران ها. … هر کی منکر حرف منه لکی و کلهری تقریبا کپی همن به واسطه ی کلهری لکیم حالیم میشه اینقد به هم نزدیکن

  5. ای ایلامی خائن ما هورامی هارو به خودت نچسپون ما تا خون در رگمان است با سوران ها و کرمانجها هستیم

  6. شناخت نژاد و قومیت خود باعث ارزش نهادن به خود و پیشینیان خود می باشد . با وجود تلاش بسیاری از سیاستهای غلط حاکم بر کشور اول باید به ایرانی بودن و بعدش یه کورد بودنمان افتخار میکنیم. زنده باد تمام عزیزانی که باعث سر بلندی ایرانی و قومیتهایی با اصالت ایرانی تلاش میکنن که کورداز اصیلترین و دست نخورده ترین آداب و فرهنگها را دارا می باشد.

  7. زبان عبارت از وسیلهء افهام و تفهیم میباشد.

  8. جناب کیهان اولا کورد نه و (کرد)
    دوما کسی‎ ‎کردهای شمال و جنوب رو نسبت بهم بدبین نکرده بلکه جاش ها که بیشترشون بین شما هستن با خیانت به همه کردها همه رو نسبت به خودشون بدبین کردن

  9. بازم غیرت کردای کلهر و گورانی خیلی بیشتر از بقیه کرد هاست تو هر جای ایران دیدم از ناموس و مال و حق خودشون از از کوردای دیگه خیلی تعصبی ترند چطور این حرفا رو میزنید ؟ . نمی دونم کردین یا نه ولی مواظب حرف زدنتون باشین . من ۱۵ سالمه و از همتون بیشتر سرم میشه و خیلی چیزا رو در مورد کل کوردی میدونم . حالا بچه های دیگه هم هستن . تفرقه نندازید که خوب بلدم جوابتونو بدم OK ?

  10. سلام به همگی ، سلام به این دوست عزیزمون که در مورد کردی نوشته ازت ممنونم لطفا کمی غنی تر امارتون رو بدین . باید یاد آور شوم که دوستان عزیز تعصبات رو بذارید کنار زبان فقط برای ارتباط بین آدم هاست نه نازیدن و بالیدن و جنگ و . . . بیایید هدف غایی رو بنگریم که برای چی زندگی میکنیم و همه به یاری هم سوالاتمون رو حل کنیم و به جواب برسیم. برید دوباره یه نگاه دقیق به نظر فرهاد جون بندازید . از همگی تشکر میکنم

  11. سه لام وه گشت . کلهری یکی از چهار گویش اصلی زبان کردی و خود شامل لهجه های مختلف و متعددی است از جمله : گروسی ، کلیایی ، زنگنه ای ، قصری – کرماشانی ، گورانی ، فیلی و … است . کلهری، گویشی از گویش‌های جنوبی کردی است که در استان کرمانشاه، استان ایلام، بخشی از جنوب کردستان (کردستان عراق) یعنی شهرهای خانقین، مندلی، زرباتیه، جلولا، جسان، کلار و کفری و در استان کردستان (سنندج) در شهرستان‌های بیجار و قروه بدان سخن گفته می‌شود.
    ایل کلهر به عنوان بزرگترین ایل کُرد « براساس تحقیقات چند ساله ی معتبرترین دانشگاه آمریکا ( هاروارد ) بزرگترین ایل کُرد در کردستان است » که در طول
    تاریخ نقش مهمی در تحولات کردستان ، ایران و عثمانی داشته است .آقا مهدی با شما و فرهاد موافقم . سپاس دان که م ارا زحمه یل ایوه .زنده باد کورد.

  12. سلام فقط جای یک نکته در سایت شما خالی بود که خواستم بیان کنم . من خودم آذری هستم ولی فارسی رو زبان اول می دونم . فارسی زبان همه ایران هستش . اگر هر یک از اقوام ایران فقط به زبان خود حرف میزدند نمی تونستیم این بار علمی را که شما در اختیار ما قرار دادین را ازش بهره مند بشیم . دانستن پیشینه و اصالت خیلی خوبه من به عنوان یک آذری که عاشق فرهنگ و زبان کردی هستم این مطلب را بیان میکنم ولی اگر بحث به برتری هر یک وارد بشیم با خون ریختن مواجه خواهیم بود که در شرایط کنونی یگانه نبودم برابر با زیر ستم بودن است .

  13. سلام دگم و خو برانه عزیز کرمانج خه الکی قاطی وان کرد کرمانشاه و کردستان و .. مگن وانا کله لاشینه .

  14. کرماشان
    سلام وه گشت.سلام وه کوردستان
    در مورد زبان کردی مطالبی خواندم از دوست فرهیخته ای که با قلم خود مطالب زیبایی را به تصویر کشیده بودند . لازم دیدم مطلب ایشان را در اینجا ذکر کنم.

    کردی شامل چهار گویش اصلی است که هر گویش دارای لهجه های خاصی می باشد و مجموعا بیش از ۱۵ لهجه را داراست. در بین گویش های کردی. گویش هورامی یا همان اورامی بیشترین نزدیکی به زبان اوستایی را دارد.

    لهجه های زبان کردی

    زبان کردی دارای چهار گویش اصلی است که هر کدام خود گونه هایی دارند.و مجموعا بیش از پانزده لهجه را دارا می باشد که خود نشانی بر غنی بودن و قوی بودن زبان کردیست.

    الف) کرمانجی شمالی:

    تقریبا ۶۰% مردم کرد بدان تکلم دارن و لهجه ی کردهای ترکیه(۲۶ میلیون جمعیت) و کردهای سوریه(۴/۳ میلیون جمعیت) و کردهای شمال غربی ایران می باشد و خود شامل گونه های زیر است:
    شمدینانی- حکاری- بادینانی- شکاک- جزیره ای- بایزیدی- بوتانی

    ب)کرمانجی وسطی:

    بخش هایی از کردستان عراق و ایران بدان تکلم دارند و شامل گونه های زیر است:
    موکریانی- اردلانی- بابانی- جافی- سورانی

    ج)کرمانجی جنوبی:

    مردم کرمانشاه و ایلام بدان تکلم دارند و دارای چند گونه است.
    کلهری-سنجابی-زنگنه و…

    د) هورامی:

    این لهجه از لحاظ ادبی بسیار غنی است و نزدیکی زیادی با اوستایی دارد منطقه ی اورامان از لحاظ تاریخی بسیار حائز اهمیت است.لهجه ی هورامی دارای گونه های زیر است:
    زازایی- گورانی

  15. آرش
    کرماشان

    دوستان عزیزم
    من خودم کلهری صحبت می کنم. اهل کرمانشاه هستم. کلهری خودش یک لهجه از گویش کرمانجی جنوبی هستش..کلهری گویش نیست خودش یه لهجه هستش.
    مهم نیست که به چه لهجه ای صحبت می کنیم. مهم اینه که تمام کردستان اتحاد خودشونو حفظ کنن. کردها از هر اهجه ای که باشن کلهری یا سورانی یا شکاکی و یا… همه با هم دوست و برادرن. همه یک ملیت دارن.نباید اجازه بدیم چیزی باعث تفرقه و نفاق بین ما کردها بشه…مهم نیست ما کردها با چه لهجه ای حرف می زنیم مال کدوم شهریم. چه دینی داریم. مهم اینه که ما همه از یک تبار و از یک ریشه ایم. همه کرد هستیم.

    ایل کلهر یکی از بزرگترین ایل های کردستانه متاسفانه بخشی از کرماشان علی رغم اینکه مردم فهمیده و غیوری داره به زبان کردی صحبت نمی کنن. فارس زبان شدن!!!… مهمترین ویژگی هر ملتی زبان اون ملته. دشمنان کردستان با نابودی زبان کردی سعی در نابودی کرد و هویت کرد دارن.
    بعضی از دشمنان کردستان سعی داشتن زبان کردی رو که خودش بیش از ۱۵ لهجه داره. به صورت گویشی از فارسی جلوه بدن!! البته دست این جماعت رو شده و سخنانشون به حدی مضحکه که هیچ خریداری نداره.خودشونم میدونن حرف مفت میزنن.

    له مدیر سایت و کاربریل عزیز که له یره کامنت هیشتنه.تشکر کم.
    بژی کورد له هر چوار پارچه

  16. کردها هیچ مشکلی با هم ندارن. همه ی کردها از یک نژاد اند و دارای یک ملیت اند. کرد کلهری یا سورانی یا کرمانجی. تفاوتی ندارند همه یک ملیت دارند.و همه برابرند
    مواظب دشمنان کوردستان باشید. اینان که تفرقه افکنی می کنند کرد نیستند و خودشونو الکی کرد جلوه میدن. به حرفاشون توجه نکنید.
    ایمه گشت کوردیم.یانه توان تفرقه بخنه بینمان. گوش ولیان نین. یانه فارسن یانه کرد نین.

    کرد کرمانشاه = کرد سنندج = کرد ترکیه = کرد سوریه = کرد عراق

    زنده باد کرد

  17. آرش(کرماشان)
    نظر مورخین و زبانشنان بزرگ دنیا در خصوص زبان کردی:

    خاورشناس معروف دارمستتر بعد از یک رشته تحقیقات عمیق‏ در زبان کردی به این نتیجه میرسد که زبان کردی شاخه‏ای از زبان‏ مادی است .اگر اوستا را کتاب مقدس مادها بدانیم این مطلب بروشنی‏ آشکار میشود که میان زبانهای ایرانی کنونی بیشتر زبان کردی‏ با اوستائی پیوند و خویشاوندی نزدیک دارد،زیرا برخی از اصوات و واژه‏های اوستائی هنوز در کردی محفوظ مانده است
    —————–

    پروفسور لرخ زبان شناس بزرگ روس جدایی زبان کردی از زبان فارسی را غیر قابل انکار می داند و دال بر علل را این میداند که کردها در زمان های بسیار قدیم از سایر قبایل بصورت جداگانه جدا زندگی می کرده اند. لرخ این موضوع را به موجب ویژگی فونتیک و دستور زبان کردی اثبات می کند.(قناتی کردو: ص ۱۰۱)
    —————–

    دیاکونوف می گوید : ″ زبان اوستایی ، مهم ترین زبان در ماد باستان بوده است ، زبانی بسیار قوی و وابسته به زبان های هند و اروپایی است ، به هیچ وجه نمی توان زبان کردی را گویشی از زبان پارسی نامید که زبان رسمی ایرانیان است
    ——————

    پروفسور مینورسکی بر این عقیده است که تمام لهجه های بازمانده در زبان کردی از زبان پایه قدیم و نیرومندی نشات کرده اند و آن زبان مادی است .
    ——————

    مکنزی خاور شناس برجسته اروپایی کتابی را به عنوان (دیاکلتیک اورامان لهون ) چندین سال پیش در زمینه گویش اورامی نوشته و تدوین کرده است.وی معتقد است این گویشاز زبان کردی نزدیک ترین گویش به زبان اوستایی است.
    ——————

    طبری و ابن خردادبه و اصطخری به تفصیل از کردها نامبرده اند ″ کردو ″ به فتح کاف و زیادتی واو به زبان آشوری به معنای مقاتل و شجاع آمده است و در یکی از کتیبه های سرجون ملک آشور که به خط میخی آشوری است لغت ″ کردو ″ یا ″ کاردو ″ به همین معنی استعمال شده است و بعید نیست لغت ″ گرد ″ به معنی شجاع نیز از همین اصل باشد
    —————–

    سیسیل . جی . ادموندز می گوید : به گمان من بنابر جهات و موجبات جغرافیایی و زبان شناسی می توان گفت کردهای امروز نمایندگان مادها و سومین سلطنت بزرگ شرق هستند
    —————-

    دار مستتر می گوید : اوستای زرتشت به زبان مادی نگاشته شده است و می توان زبان کردی را بازمانده ی زبان مادی دانست.
    —————–

    برخی مورخان و زبان شناسان کرد از جمله پرفسور محمد امین زکی بیگ ، توفیق وهبی ، دکتر محمد امین اورامانی با مقایسه واژگان اوستای زرتشت و زبان کردی امروز مدعی هستند که زبان کردی در مقایسه با زبان فارسی به اوستای زرتشت نزدیک تر است .
    ——————-

    پروفسور ن. مکنزی نوشته است: که در نظر اول می‎توان انتظار داشت که منظور از زبان مادی , زبان کردی است. معتبرترین زبانشناس زبان کُردی ولادیمیر مینورسکی نیز همین نظر را تایید می‌کند و می گوید:«اگر کردها از نوادگان مادها نباشند، پس برسر ملتی چنین کهن و مقتدر چه آمده‌است و این همه قبیله و تیرهٔ مختلف کرد که یک زبان ایرانی و جدای از زبان دیگر ایرانیان تکلم می‌کنند؛ از کجا آمده‌اند؟»
    مینورسکی اضافه مینماید:اگرنقشه مناطق کردنشین را که‏ مارک سایکس در فاصله جنک جهانی اول کشیده از مدنظر بگذارنیم‏ هجرت ایلات وطوایف ماد و قلمرو و نفوذ آنها را بروشنی درخواهیم ‏یافت.
    ——————

  18. گویش هورامی نزدیکترین گویش به زبان اوستایی

    عده ای گویش زبان اورامی را به عنوان کهن ترین گویشهای زبان کردی می دانند.(ایوب رستم : ۲۰۰۸ ص ۱۱۷)

    و عده ای دیگر از زبان شناسان شیوه زبان اورامی را مادر زبانهای آریایی هندوستان, ایران, و میراث دین زرتشت و میترایی میدانند.(ایوب رستم : ص ۱۱)

    برخی دیگر از زبان شناسان معتقدند که اورامی مادر زبانهای ایرانی می باشد .(ولد بیگی : ص۴۸ )
    ————————————————————————————————————————-

    قبل از اینکه نظر شما گرامیان را به کلمات مشترک اوستایی و اورامی جلب کنم یک جمله بسیار مهم را که در اوستای زرتشت بشیوه اورامی کهن سروده شده و جمله ای نیایشی در همه ادیان گذشته تا به امروز بوده را خدمتتان ارائه میدهم :
    اوستایی= آخشتیم وتیم یره مید (کیخسرو: ص۶۰)
    اورامی= آشتی وشیم وره می
    پارسی= آشتی خوشم ازش می آید
    ترکی = بارشماخ ایستیر انان گلر
    ساختار کلمات بالا را در هرسه زبان اگر با هم مقایسه نمایید پی به اصالت دار بودن و ریشه دار بودن زبان اورامی و هویت کسانی که با آن تکلم میکنند می بریم . چرا که نزدیکی بسیار موزونی بین ساختار حروف و کلمات آن شاهد هستیم . ساختار این جمله در (ترکی ) بسیار دور تر از سه زبان بالا میباشد

    کلمات مشترک کردی __ اوستایی که در اورامی امروز محاوره میشوند در زیر به عنوان مثال آمده است:

    واژگان اوستایی ———- واژگان کردی(هورامی)———- واژگان فارسی امروزی

    ۱-یو——————————–یوه ————————— جو

    ۲-وفر——————————وه فر————————– برف

    ۳-هنگ—————————–هه نگ————————-زنبور عسل

    ۴-ورهرام—————————وارام—————————بهرام

    ۵-برزدا—————————–برزا—————————-بلندی

    ۶-خور——————————خور—————————-خورشید

    ۷-ماسیا—————————ماساوی———————–ماهی

    ۸-مانووه—————————مانووه————————-ماندن

    ۹-شن ————————– —ژن—————————–زن

    ۱۰-ورفا—————————–وه ره—————————بخور

    ۱۱-مخشی————————-مه شی————————مگس

    ۱۲-بگا——————————-بگا——————————خان

    ۱۳-ائشم—————————-ائش—————————-رنج-غضب

    ۱۴-نتوپدی————————–نه توپدی————————فنا شدن

    ۱۵-نیمروچ————————–نیمه رو————————–ظهر

    ۱۶-فریشتا————————–فریشتی————————فرشته

    ۱۷-ژوژک—————————-ژوژو—————————–جوجه تیغی

    ۱۸-بره——————————به ره——————————-بردن

    ۱۹-واوه—————————–یاو———————————-تب

    ۲۰-دروند—————————-درون——————————-دروغ

    ۲۱-مژگ—————————–مه ژگ——————————مغز

    ۲۲-وای——————————وا————————————باد

    ۲۳-تریته—————————–تاته———————————–پدر

    ۲۴-خوفن—————————-خوفن——————————–خوابیدن

    ۲۵-گوزنی—————————وه زه ن——————————آبشار

    ۲۶-یه تیم—————————وشیم——————————-دوست داشتن

    ۲۷-می——————————مه ی——————————–می آید

    ۲۸-اورثا——————————هورزا——————————–بلند شده

    ۲۹-ورس—————————–وریسه——————————-طناب

    ۳۰- پیس—————————–پیس———————————-کثیف

    ۳۱-ماونگه—————————مانگه———————————-ماه

    ۳۲-اور——————————–ئه ور———————————-ابر

    ۳۳-کامچه—————————-کناچی——————————–بانو

    ۳۴- باژ——————————–واچه———————————-گفتن

  19. کردی در ترکیه از همه جا بیشتر مورد توجه بوده و چندین کانال رادیو-تلویزیونی به این زبان پخش میشود.

  20. سڵاوم عه‌رز کرد له‌ خزمه‌تی هه‌موو براکان و خوشکه‌کانم!
    ئه‌و مه‌تڵه‌بگه‌لی بان زۆر جوانه‌ و سپاس له‌ مودیری ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌ جوانه‌که‌ ئه‌که‌م.
    هیوادارم له‌ هه‌موو کاتی له‌ رووناکی بن،سه‌رکه‌وتوو و به‌خته‌وه‌ر بن،له‌ هه‌موو کات کوردی بپه‌یڤن!

نظرات بسته شده است.